Vườn giang sơn Cát Tiên được thành lập và hoạt động dựa trên cơ sở sáp nhập vùng rừng núi cấm Nam mèo Tiên, khu Bảo tồn thiên nhiên Tây cát Tiên và Khu bảo tồn tê giác cát Lộc, nằm trên địa bàn của 3 tỉnh Bình Phước, Đồng Nai và Lâm Đồng. Diện tích quanh vùng trung vai trung phong của vườn là 71.920 ha, trong đó, 39.627ha nằm trong địa phận tỉnh Đồng Nai, 27.850ha ở trong địa phận thức giấc Lâm Đồng với 4.443ha trực thuộc địa phận thức giấc Bình Phước.


*

Vườn non sông Cát Tiên là khoanh vùng hiện bảo tồn được nhiều loại động, thực đồ quý hiếm;là vùng đặc biệt để duy trì hệ sinh thái rừng thường xanh lá rộng - môi trường xung quanh sống độc nhất (hiện còn) của loài kia giác một sừng ngơi nghỉ Việt Nam, quanh vùng Đông Dương tương tự như trên nắm giới. Độ đậy phủ của rừng tự nhiên và thoải mái trong quanh vùng này lên tới mức 80%, cùng với hệ sinh thái xanh đa dạng: rừng hay xanh ẩm, đồng cỏ và ngập nước. Địa hình tự nhiên và thoải mái xen kẽ các bàu, đầm, suối, cộng với trên 90km sông Đồng Nai đã tạo nên cảnh quan đặc trưng cho vườn cat Tiên, với hầu hết ghềnh, thác, những khu khu đất ngập nước và bán ngập nước,...Những dấu vết về địa chất, địa mạo dẫn chứng cho thừa trình biến hóa của vạn vật thiên nhiên ở khu vực này hàng tỷ năm trước.Hiện nay, Vườn giang sơn Cát Tiên là một trong những khu dự trữ sinh quyển thế giớiở Việt Nam, đã làm được UNESCO ghi danh.Theo số liệu thống kế, vào Vườn non sông Cát tiên gồm 1.610 loại thực trang bị và1.568 loài đụng vật.Trong đó, 31 chủng loại thực vật với 84 loài hễ vật có tên trong Sách Đỏ Việt Nam,50 loài chim được ưu tiên bảo đảm ở nấc độ thế giới và được ghi vào Sách Đỏ IUCN, 2008). Đặc biệt, có 3 loài và phân chủng loại thuộc sệt hữu của vn đang đứng trước nguy cơ tiềm ẩn bị bại vong làchà vá chân đen, kia giác một sừng vn và hoẵng nam Bộ.

Phần lớn diện tích của cat Tiênnằm trong vùng địa hình chuyến qua từ cao nguyên trung bộ Nam Trung bộ đến đồng bằng Nam Bộ, bao hàm các hình dáng địa hình đặc thù của phần cuối dãy Trường sơn và địa hình vùng Đông nam giới Bộ. Vườn bao gồm hệ sinh thái đất ngập nước nội địa ven sông, một loại đất ngập nước rất khác biệt của vn và thế giới; bảo phủ đất ngập nước là rừng từ nhiên, bao hàm sông, suối, thác, ghềnh, thung lũng, bàu, váy lầy và những vùng phân phối ngập nước...Vườn đất nước Cát Tiên đã được xếp hạng di tích non sông năm 1997. Trong khoanh vùng Cát Tiên có nhiều địa điểm phong cảnh đẹp, như thác Trời, thác Bến Cự, thác Dựng,thác Mỏ vẹt, thác Nơkrót- Nơkrót...Một trong các những hệ sinh thái trông rất nổi bật ở đó là hệ thống sông và những bàu.Sông Đồng Nai, có diện tích s lưu vực là 40.800 km2; đoạn chảy qua Vườn quốc gia Cát Tiên dài khoảng tầm 90km. Suối Đắc Lua dài khoảng chừng 20 km, gom nước từ các bàu ra sông. Bàu Sấu là bàu mập nhất, có diện tích s mặt là 92,63 ha. Vào bàu có tầm khoảng 100 thành viên cá Sấu Xiêm. Quanh vùng này cũng là chỗ sinh sống của loại cá lăng nổi tiếng. Bàu Cá là vũng nước tự nhiên, có diện tích mặt nước 74,3 ha. Bàu 6 bình có diện tích 23,92 ha. Bao bọc bàu được phủ quanh bởi những cây mộc lớn... Trong khu vực Cát Tiên còn có diện tíchđồng cỏ tương đối rộng, vị trí bảo tồn các loài thú lớn quý hiếm (bò tót, hoẵng), được bảo đảm an toàn tốt, phần nhiều không có tác động ảnh hưởng của bé người.

Về hệ thực thiết bị của khu vực Cát Tiên: rất nổi bật là rừng thường xanh lá rộng, với diện tích s 17.819 ha, chỗ có những loài thực vật đa số thuộc chúng ta dầu, như dầu rái, dầu lông,... Cẩm lai Bà Rịa, cẩm lai,,giáng hương,... Và các loài gỗ lớn...; rừng thường xanh nửa rụng lá có diện tích s 5.097 ha, gồm những loại cây gỗ rụng lá vào mùa khô, như bởi lăng ổi,râm,…, những loài cây gỗ mập rụng lá với hồi lại vào mùa mưa; rừng cây gỗ xen tre nứa có diện tích 14.361 ha...; rừng tre nứa thuần loại có diện tích 29.805 ha, được sinh ra dưới ảnh hưởng tác động của con người, với các loài tre Lồ Ô, mum, tre sợi (la ngà); thảm thực đồ ngập nước và phân phối ngập nước có diện tích 3.516 ha, phân bố hầu hết ở vùng trung tâm khoanh vùng Nam cát Tiên.

Các dấu vết khảo cổ học đến thấy, trong quanh vùng này đã có lần tồn trên một nền văn hóa truyền thống cổ.Trong định kỳ sử, khu vực Cát Tiên và vùng phụ cận là không gian cư trú của rất nhiều dân tộc thiểu số: Mạ, Chơro, S’Tiêng, Mnông, Tày, Nùng, H'mông, Dao, Hoa, Mường, Ê đê,… các dân tộc này hiện nay còn bảo lưu nhiều sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng, liên hoan đặc sắc, như lễ hiến tế trâu của bạn S’Tiêng với Mạ, tiệc tùng, lễ hội Sayangva (Mừng lúa mới) của dân tộc Chơro, lễ mừng lúa new của dân tộc S’Tiêng cùng Mnông... Và nhiều phong tục, tập quán, nghề bằng tay thủ công cần được nghiên cứu, bảo tồn.

Các bên khảo cổ cũng đã phát hiện được 12 di chỉ khảo cổ học tập dạng đống (vốn là phế tích gần như đền, tháp) trong khoanh vùng Cát Tiên, cùng nhiều hiện vật, phế truất tích phong cách thiết kế khác. Tại di tích lịch sử Gò 1,nằm bên trên “Đồi Khỉ” (cao khoảng chừng 50m) đã phát hiện nay được phế tích phong cách thiết kế bằng gạch, có tháp thờ, tiền sân và kiến trúc ở phía hai bên đường phía trước...Trong khu vực này cũng đã tìm được một tượng Ganesa, gạch, đá,ngẫu tượng Linga - Yoni, Linga nhỏ dại bằng thạch anh để lên trên Yoni bởi đồng, nhì Linga bởi cuội sông cùng với Yoni bằng gạch, Linga bé dại bằng vàng,...

Từ khía cạnh bảo tồn di sản thiên nhiên và di sản văn hóa, rất có thể nhận thấy, vườn giang sơn Cát Tiên bao hàm những mặt quý hiếm cơ bạn dạng sau:

- VườnQuốc gia cat Tiênlà một khu vực cảnh quan liêu đẹp, còn bảo trì được hệ sinh thái ngập nước sức nóng đới, bao gồm hệ động, thực đồ dùng phong phú, với lịch sử địa chất hàng ngàn triệu năm. Mặt khác, tính đa dạng và phong phú sinh học tập của Vườn non sông Cát Tiên sẽ được quốc tế công dấn và khẳng định (Khu Dự trữ sinh quyển thế giới - năm 2001; quần thể hệ đất ngập nước bàu Sấu được đề tên vào danh sách Ramsar năm 2005). Đây chính là cơ sở cho vấn đề bảo tồn thiên nhiên và khai thác các giá bán trị cảnh quan để trở nên tân tiến du lịch, ship hàng cho việc phát triển kinh tế tài chính - buôn bản hội của những địa phương.

- Trong khoanh vùng Vườn đất nước Cát tiên với vùng phụ cận đã phát hiện được nhiều di chỉ, di tích lịch sử khảo cổ, cùng với niên đại hơi sớm, trải dài các thế kỷ. Từ kết quả nghiên cứu khảo cổ học, bước đầu có thể khẳng định: trong quanh vùng này ít nhất đã từng tồn trên một nền văn hóa hưng thịnh từ cầm cố kỷ thiết bị II đến cố kỷ lắp thêm VII sau CN. Và, cỗ ngẫu tượng Linga với Yoni khai thác ở di khỉ khảo cổ cat Tiên (Lâm Đồng) được xem là có kích thước lớn nhất ở việt nam hiện nay. Khía cạnh khác, trong lịch sử, quanh vùng Cát Tiên cũng chính là địa bànsinh sống của đa số tộc người phiên bản địa, với truyền thống lịch sử văn hóa nhiều dạng, đặc trưng... Trong thời kỳ chống Pháp, Mỹ, nơi đó cũng từng là địa thế căn cứ địa, chiến khu khôn cùng quan trọng.

- ngoại trừ ra, khu vực Cát Tiên còn là địa phận luôn thu hút các công ty nghiên cứu, tìm hiểu những bí ẩn về nhân loại thiên nhiên và hệ sinh thái, là trường học tập thực tế quan trọng đặc biệt trong việc nghiên cứu về hệ động, thực vật, địa chất, địa mạo đến học sinh, sinh viên, những nhà nghiên cứu của vn và thế giới.